Standaardiseren met ZIBs-HL7-FHIR zonder je identiteit te verliezen – Zo maak je zorgdata écht toekomstvast
Voor zorgorganisaties neemt de druk toe om data beter uitwisselbaar te maken.
Verzekeraars, samenwerkingspartners en wetgeving sturen steeds nadrukkelijker op standaardisatie. Maar hoe zorg je ervoor dat standaardisatie niet ten koste gaat van werkbaarheid?
Een toekomstvast dataplatform waarin data centraal beschikbaar is voor rapportages, dashboards, AI-toepassingen en gegevensuitwisseling. Voor veel zorgorganisaties is dat de stip aan de horizon.
Om dit te bereiken is standaardisatie cruciaal. De Nederlandse standaard ZIBs (Zorginformatiebouwstenen) en de internationale uitwisselingsstandaard HL7 FHIR duiken om die reden steeds vaker op bij de inrichting van nieuwe datafundamenten.
ZIBs beschrijven wat zorgdata betekent, bijvoorbeeld door begrippen als ‘patiënt’ of ‘verwijzing’ eenduidig te definiëren. HL7 FHIR regelt vervolgens hoe die data technisch wordt uitgewisseld tussen systemen.
De voordelen van deze standaarden zijn duidelijk:
- eenvoudiger koppelen met leveranciers en ketenpartners
- lagere beheer- en integratiekosten
- betere uitwisselbaarheid van gegevens
- een fundament voor toekomstige innovatie en AI
- aansluiting op landelijke ontwikkelingen in de zorg
Waarom standaardisatie vaak schuurt
Maar standaardiseren brengt uitdagingen met zich mee. Vooral omdat een implementatie niet alleen een technisch verhaal is. Want standaarden spreken niet altijd dezelfde taal als de organisatie zelf.
Een GGZ-instelling spreekt bijvoorbeeld over een cliënt, terwijl ZIBs het begrip patiënt hanteert. En veel instellingen werken met de term ‘behandelaar’, terwijl de standaard spreekt over een zorgverlener. Ook processen sluiten niet altijd naadloos aan.
Waar een organisatie onderscheid maakt tussen een inschrijving en een toewijzing, kent de standaard alleen het containerbegrip ‘zorg-episode’.
Meer van dit in je mailbox?
We sturen je circa 6x per jaar een email met handpicked cases, blogs en tips.
De valkuil van ‘technisch denken’
De focus komt al snel te liggen op conformeren aan standaarden, terwijl te weinig wordt gecontroleerd of de organisatie nog kan volgen wat er gebeurt. Het gevolg is dat gebruikers hun eigen organisatie niet meer herkennen in het model. Dat leidt tot weerstand en verlies van draagvlak. Het model klopt technisch, maar raakt vervreemd van de business.
Dat is zonde. Want standaardisatie draait niet om de standaard zelf, maar om betere samenwerking, lagere kosten en meer waarde uit data.
De oplossing: standaardiseren én herkenbaar blijven
De meest succesvolle aanpak combineert uiteindelijk twee werelden. Aan de achterkant blijft de structuur van het datamodel gebaseerd op erkende standaarden zoals ZIBs en HL7 FHIR. Daarmee blijft aansluiting op landelijke ontwikkelingen en gegevensuitwisseling geborgd.
Aan de voorkant blijft de organisatie echter haar eigen taal spreken. Een cliënt blijft een cliënt. Een behandelaar blijft een behandelaar. Gebruikers blijven werken met processen en terminologie die herkenbaar zijn voor de dagelijkse praktijk. De echte sleutel zit in de vertaallaag daarachter.
De koppeling tussen interne terminologie en externe standaarden wordt vastgelegd in metadata en tagging. Achter de schermen blijft daardoor inzichtelijk welke interne begrippen gekoppeld zijn aan welke ZIB- of HL7 FHIR-concepten. Een ‘cliënt’ kan bijvoorbeeld intern zichtbaar blijven als cliënt, terwijl het systeem weet dat dit aansluit op de standaard ‘patiënt’.
Voor gebruikers blijft het model zo herkenbaar en werkbaar, terwijl de organisatie tegelijkertijd voldoet aan landelijke standaarden en eenvoudiger gegevens uitwisselt met ketenpartners, leveranciers en verzekeraars. Nieuwe koppelingen, integraties en uitwisselingen voeg je ook in de toekomst eenvoudig toe, zonder dat je als zorgverlener telkens je processen of terminologie hoeft aan te passen.
Klaar voor de volgende stap?
Voor zorgorganisaties die werken aan een nieuw datafundament of worstelen met standaardisatievraagstukken, ligt de uitdaging dus vooral in het verbinden van architectuur, processen en businesswaarde.
Riviq helpt organisaties bij het ontwerpen van toekomstvaste datafundamenten waarin standaardisatie én identiteit samenkomen. Altijd met oog voor zowel techniek als de mensen die ermee moeten werken.
Benieuwd hoe jouw organisatie zorgstandaarden optimaal kan toepassen en implementeren? De specialisten van Riviq denken graag mee.
Drie tips voor zorgorganisaties bij standaardisatie
1. Houd je business aangehaakt
De grootste valkuil is dat een dataproject technisch correct wordt, maar organisatorisch niet meer herkenbaar.
Betrek de business daarom continu bij het traject. Zodra gebruikers hun processen of terminologie niet meer herkennen, verlies je draagvlak. Vraag daarom regelmatig:
- herkennen gebruikers hun processen nog?
- sluit de terminologie aan?
- begrijpen teams nog hoe het model werkt?
2. Vertaal standaarden naar de werkvloer
De businesswaarde van standaarden is niet vanzelfsprekend zichtbaar voor de mensen die er dagelijks mee werken. Maak die waarde daarom concreet:
- eenduidige definities als basis voor beter datamanagement en governance
- een stabiel fundament voor rapportages, AI-toepassingen en gegevensuitwisseling
- eenvoudiger aansluiten op ketenpartners
Voor een eindgebruiker is dat misschien minder zichtbaar. Voor IT, finance en bestuur juist des te relevanter.
3. Denk goed na waar je standaarden positioneert
Veel organisaties passen standaarden vooral toe in de consumptielaag van hun platform, bijvoorbeeld alleen voor externe uitwisseling.
Maar juist door standaarden al dieper in de architectuur op te nemen, bijvoorbeeld in de Silver-laag van een Medallion-architectuur, ontstaat meer flexibiliteit en toekomstvastheid.
Je maakt dan niet alleen de uitwisseling standaard, maar ook het fundament eronder. Zo kunnen zowel aanleverende als afnemende partijen eenvoudiger aansluiten.
Geschreven door
Ron Hoes
Consultant Business Intelligence
Op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen en webinars?
Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief en ontvang circa 6x per jaar een selectie van blogs, cases, webinars en nieuws in je mailbox.
*Na inschrijving ga je akkoord met onze privacy policy
Meer over dit onderwerp
Data Management met Microsoft Purview – Wat kun je er écht mee?
Tijdens een recente competentiesessie bij Riviq namen Rick en Tim Microsoft Purview grondig onder de loep. Wat is het precies, hoe werkt het in de praktijk en wanneer is het de juiste keuze voor jouw organisatie?In dit blog delen we de belangrijkste inzichten.Wat is...
Microsoft Fabric in de praktijk en hoe organisaties een toekomstbestendig dataplatform inrichten
Steeds meer organisaties onderzoeken momenteel om Microsoft Fabric in te zetten voor hun dataplatform. Het Microsoft Fabric platform ontwikkelt zich snel en biedt duidelijke voordelen op het gebied van gebruiksgemak, integratie en selfservice. Tegelijkertijd zien we...
Maak een einde aan discussies over je data – Start een business glossary
Het is weer tijd om de maandelijkse cijfers te bespreken. Maar al snel merk je: de meeting verzandt opnieuw in een discussie over de data. Zo kom je natuurlijk geen steek verder. Hoe voorkom je dat nou? Pascal Snijders, projectmanager Data, Reporting & Analytics,...